insan ve sağlık

Spastik beyin özürü nedir? Hangi önlemleri almalıyız?

Spastik beyin özürü nedir? Hangi önlemleri almalıyız?
Spastik beyin özürü nedir? Hangi önlemleri almalıyız?

CP, kalici hareket ve durus bozukluklarini tanimlayan heterojen bir klinik sendrom grubudur.Anormal kas tonu,durus ve hareket ile karakterizedir, böylece etkilenen kisinin  aktivitesini sinirlar.  CP çocuklukta görülen çok sik bir motor bozuklugudur  ve bu motor bozukluklarina genellikle sansasyon, algilama , iletisim  ve davranis bozukluklari, epilepsi ve kas-iskelet sistemi sorunlari eslik eder. CP’nin kendisi ilerleyici bir hastalik olmasada, klinik ifadesi zaman icinde degisebilir, çünkü beyin olgunlasir. Dogum sirasinda veya dogum sonrasi hareketin eslik ettigi rahimsel bir durumun CP’e yol actigini düsündüren çift vurus model teorisi önerilmektedir. Erken dogum sirasinda magnezyum sülfat ve sogutma gibi tedavilerin bu sendromun yayginligini azaltabilecegini göstermistir

CP Epidemiyolojisi:

Dünya’da ki nüfusa dayali çalismalar, CP’nin yayginlik tahminlerinin 1000 canli dogumda 1.5’ten 4’e kadar oldugu bildirilmektedir. Genel olarak alinan oran ise 1000 canli dogumda 2’dir.

ABD’li bir nüfusa dayali çalisma, 1985 yilinda 1.86/1000’e , 2002 ‘de 1.76/1000’e kadar nispeten stabil orani bildirdi. 2012-2013 Ulusal Çocuk Sagligi Arastirmasi (NSCH) ve 2011-2013 Görüsme Anketi (NHIS) , 2-17 yas arasindaki çocuklar arasinda ebeveynlerin raporlariyla CP yayginligini belirledi. Bu anketler 1000 canli dogumda NSCH’de 2.6 iken NHIS’de 2.9 bulundu.

CP’nin Risk Faktörleri:

CP fetal ve yenidoganin gelisen beyine etki eden herhangi bir olaydan türetilebilir. Dogustan kusurlar, fetal büyüme kisitlamasi, cogul gebelikler, fetal ve yenidogan döneminde enfeksiyon, dogum asfiksi (havasiz kalma) , erken dogum, tedavi edilmemis maternal hipotiroidizm , perinatal inme ve trombofili CP için risk faktörü olarak kabul edilir. Erken dogum özellikle gebeligin 28. haftasindan önce, CP gelisimi icin onde gelen risk faktörüdür. Gebeligin 28. haftasinadn önce doganlarda CP , 1000 canli dogumda 82’dir ve gebeligin 36. haftasinda bu oran 1.4’e düsmektedir.

Erken dogum CP için iyi bilinen bir risk faktörü olmasina ragmen, ilgi uyandiran yine bir çalisma postterm gebeligin 42. haftada veya sonrasinda bu riskin artisi düsünülmektedir.

Fetal büyüme kisitlamasinin CP yayginliginda etkisi bilinmektedir. 1.500g agirligindaki yenidoganlarda bu hastaligin orani 59.2/1000, 2.500g’dan agir doganlarda ise 1.33/1000’dir. Bu iliski dogumdaki gestasyonel yastan bagimsizdir ve dogustan anomalilerin, özellikle merkezi sistemin varligi ile hafifletilmektedir.

Büyüme kisitliligi , CP’li yenidoganlarin %16.5’inde yaygindir. Danimarka’da nüfusa dayali bir çalisma 1.95/1000 canli dogumda CP orani bildirdi. CP, gebelik haftasina bakilmaksizin bas/abdominal çevre frekansi ve sefalik indeks artisi ile iliski bulundu.Böylece fetal büyüme kisitlamasi ile iliskili rahimsel süreçler,ayrica nöronal hasara ve daha sonra CP’ye yol açar.

Gebelik zehirlenmesi ile CP gelisimi arasindaki iliski sürekli tartisma konusu olmustur. Bununla birlikte; yeni bir nüfusa dayali kohort arastirmasi, erken baslangicli gebelik zehirlenmesinin CP için bagimsiz bir risk faktörü oldugunu ortaya koymustur.

Majör dogum kusurlari, CP’li çocuklarda en sik rastlanan risk faktörüdür ve fetal büyüme kisitlamasiyla kombine edildiginde en büyük göreceli risk ile iliskilidirler.

Mikrosefali (küçük kafalilik) CP’de en sik görülen dogum kusurudur. Diger serebral olmayan malformasyonlar siklikla kardiyovasküler hastaliklarla(%12), üriner hastalikla (%5.4) ve kas iskelet sistemi ile birlikte görülebilir.

Birden fazla gebelik:

Ikizlerin tek hücrelere göre daha yüksek malformasyonlar ve CP frekansi vardir. Ikiz gebelerde, CP’li etkilenen bir ikiz kardiyovasküler risk 15 kat artarken digeride bu sendroma sahip olur. Ayrica, bir ikizin uterus ölümünde, gebeligin erken döneminde ortaya çiksa bile hayatta olan ikizin CP için belirgin sekilde artmis risk birakir.

Avustralya’da yapilan bir arastirmada CP yayginligi sirasiyla, tek çocuk, ikiz ve üçüzlerde 1000 dogumda 1.6, 7.3, ve 28 idi.

Genetigin CP’e katkisi:

CP’nin genetik arastirmalari popülasyon ve soy agaci arastirmalar kullanilarak yapilir. Nüfusa dayali genetik arastirmalar, bazi popülasyonlarda CP hastalarinda varyantlarin daha sik görülen birkaç aday geni tespit edilmistir; bunlarin bazilari, inflamasyon, koagülasyon ve kan akisi süreçleriyle iliskilendirilmistir. Soy agaci arastirmalari çogunlukla bazi ailelerde sik görülen CP sekillerine yöneliktir.

Ataksik CP, simetrik spastik CP ve MR ile tetraplejik CP gibi spesifik CP formlari, CP olgularinin azinliklarini olusturur, ancak çogu zaman otozomal resesif geçis gösteren güçlü kalitim kaliplari sergiler.

Tekrarlayan konjenital CP’ye sahip bir aileyi ilgilendiren ilginç bir olgu, baski benzeri bir kalitim paternine sahip bir aday genin tanimlanmasina yol açarken, mutasyon yalnizca babadan miras aldigi zaman ifade edilmektedir. Bu gen normal fetal nörogelisim için çok önemlidir, ancak hipoksi ve düsük dogum agirligi ayarlarinda seviyeleri de düsürebilir. Soy agaci verilerinden anlasilacagi üzere bu mekanizmanin tek tük CP vakalarinda da rol oynayabilecegi önerilmektedir.

CP’e yol açan mekanizmalar;

Bir hastaliga yol açan mekanizmalari anlamak, tedavi ve önleme yöntemlerinin gelistirilmesinde çok önemli bir role sahiptir.

CP gelisimine yol açan olaylari birkaç kategoriye bölebiliriz;

Plasental vasküler bozukluklar, rahim enfeksiyon/inflamasyon ve dogustan anomaliler.
Gebelik döneminde akut olaylar- plasental yineleme, dogum asfiksi.
Yenidogan dönemindeki olaylar- intraventriküler kanama, periventriküler/ ökomalazi, sepsis ve neonatal inme.

CP oranini önleyebilir miyiz?

CP oranini düsürmeyi saglayacak 3 ana yaklasimimiz vardir :

Erken dogum gibi risk faktörlerinin önlenmesi.
Erken doguma hazir olan hastalarin magnezyum sülfat ile tedavisi.
Dogum asfiksi ile yenidoganlarin sogutulmasi gibi etkilenen yenidoganin post-pozlama tedavisi.



Yorumlar

Yorum bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Biyoloji okumadan, görmeden, yaşamadan öğrenilecek bir bilim dalı değildir.

Cenk Önsoy

Bilgilerin yanlış anlaşılmasından ve buna bağlı olarak doğabilecek mağduriyetten sitemiz yasal sorumluluk altında değildir.

Sağlık, eğitim, finans, gıda vb. sorunlarınız için öncelikle bir uzmana ve profesyonele danışınız.

Bu sitede verilen bilgilerin kullanılmasının sorumluluğu tümüyle kullanıcıya aittir. Kaynaklar ve atıflar da gerektiğinde belirtilmiştir.

Biyolojigunlugu.com sayfalarında yer alan her türlü bilgi, görsel ve doküman sadece bilgilendirmek amacıyla verilmiştir.

...

Copyright © 2010 | Biyoloji Günlüğü

Yukarı