in

İnsan beyni, sinirler, omur bölümleri ve daha fazlası

Beynimiz, omurilikle birlikte tüm beden işlevlerimizi kontrol eder. Beynin en büyük bölümü, serebrum olarak adlandırılan, sağ ve sol yarımkürelerden oluşan yapıdır. Serebrumu kaplayan ince tabakaya “korteks tabakası” adı verilir. Serebral korteks, bilinçli davranışlarımızdan sorumludur. Hareket, dokunma duyusu, görme, işitme ve düşünce gibi işlevlerden beynimizin farklı bölgeleri sorumludur. Beynin ikinci büyük bölümü olan “beyincik” (serebellum), dengemizi ve hareketlerimizi eşgüdümlendirir. Beyin kökü (omurilik soğanı, varol köprüsü, orta beyin) kalp atışlarımızı, nefes alıp vermemizi ve öteki yaşamsal işlevlerimizi düzenler. Talamus ise, omurilikle beyin kökü ve serebrum arasındaki sinir komutlarını aktarır ve düzenler

Sinir hücresinin görünümü, bir örümcek ağını andırır. Ortada “hücre gövdesi” bulunur. Burası hücrenin kumanda merkezidir. Hücrenin genetik bilgileri de burada bulunur. Buradan çıkan uzantılara dendirit adı verilir. Sinir hücreleri dendiritlerini kullanarak komşu nöronlarla iletişim kurarlar. Sinir hücresinin “akson” olarak adlandırılan ince uzun bölümüyse, hücrenin, uzak yerlerdeki sinir hücreleriyle iletişim kurmasına yarar. ‹nsan bedenindeki en uzun hücre türlerinden biri sinir hücreleridir. (En uzunları bacaklarımızda bulunur). Aksonun ucundaki bölüme “akson tepesi” adı verilir. Akson tepesinin ucunda “sinaps” adı verilen yarıklar bulunur. Sinir hücresinin iletileri başka hücrelere aktardığı yer burasıdır.

Nöronlar, beyin hücreleri içinde tek tür değil. Beynimizde bulunan yaklaşık 100 milyar nöronun yanı sıra bu sayının 10 ila 50 katı kadar da glia diye adlandırılan yardımcı hücre var (resimde yeşil renkteki hücre)

Gliaların sinyal iletme ya da hareket yönetme gibi işlevleri yok. Yaptıkları, beynin biçimini koruyabilmesi için (evlerimizdeki duvar, kiriş, kolon gibi) yapı malzemesi işlevi görmek, aksonlar için yalıtıcı görev yapmak, nöron hücreleri çevresindeki atıkları ve hücre enkazlarını temizlemek, ve hücreler arasındaki boşluğun kimyasal bileşimini düzenlemek.

Sinir hücreleri beyinde “ağlar” oluşturarak, beynin farklı bölgelerinin birbiriyle haberleşmesini sağlar. Sinir hücreleri, “sinaps” adı verilen bölgelere bıraktıkları kimyasal maddeleri alıp vererek haberleşirler.

Omurilik, beyinle periferal sinir sistemini birleştiren bilgilerin geçtiği ana yoldur. ‹nsanlarda omurilik, omurgayla korunur. Omurga, omur adı verilen kemiklerin bir araya gelmesiyle oluşur. Omurgamızın bir bölümü esnektir. Ancak, aşağı bölümündeki omurlar birbirine kaynamıştır.

Sinyal iletim şebekesi, birincil motor korteks, önmotor korteks ve tamamlayıcı korteks bölgesinde oluşan ve istemli hareketleri denetleyen sinyalleri, bir milyondan çok liŞn oluşturduğu bir kanalla omuriliğe iletir. Beyin kökünden çıkan bu lişerin çoğu, beden ekseninin öbür tarafına geçerler. Buradan omurilik boyunca aşağı inen lişer, belirli aralıklarla ayrılarak kontrol edecekleri kaslara dağılırlar.

Hareketler Nasıl Kontrol Ediliyor?

Hemen hemen tüm davranışlar, bir motor eylemi gerektirir. Konuşmak, işaret etmek, yürümek gibi. Ancak en basit bir eylem, örneğin bir su bardağını ağza götürmek bile son derece karmaşık işlemler gerektiriyor. Önce beyniniz, elinizin bardağa uzanabilmesi için hangi kasları hangi ölçüde kasacağının ya da esneteceğinin, elinizi hangi sırayı uygulayarak bardağa yönlendireceğinin , bardağı kaldırmak için ne kadar güç gerektiğini hesaplamak zorunda. Ayrıca bardağın ne kadar dolu olduğu, camın sertliği de hesapta dikkate alınacak öğeler. Bu nedenle, beyinde motor işlevleriyle ilgili olarak birçok anatomik bölge bulunuyor. Bunların en önemlisi, birincil motor korteksi, ya da M1 denen bölge. M1, beynin ön lobunda bulunuyor. Görevi, hareketin gerçekleşmesi için sinirsel komutlar oluşturmak (Şekil a). M1 bölgesinde oluşturulan sinyaller, vücut ekseninin öbür tarafına geçerek buradaki iskelet kaslarını harekete geçiriyorlar. Yani beynin sol yarısı, bedenimizin sağ tarafını yönetiyor (Şekil b). Bedenin her bölgesi, birincil motor korteksi üzerinde temsil ediliyor. Beynimizi oluşturan maddede bedenimizin herhangi bir parçasına ayrılan payın miktarı, ana motor korteksinin o beden parçası üzerindeki kontrolünün derecesini gösteriyor. Örneğin, el ve parmakların karmaşık hareketlerini kontrol edebilmek için oldukça büyük ölçüde korteks maddesi gerekiyor. Dolayısıyla eller ve parmaklar için M1’de ayrılan pay, bacak ve gövdeye oranla daha büyük. Motor eyleminde kullanılan öteki bölgelere ikincil motor korteksleri deniyor. Bunlar, görsel verileri hareket komutlarına dönüştüren arka parietal korteks, bedenin duyular aracılığıyla kontrolünde rol oynayan önmotor korteksi ve karmaşık hareketlerin planlanması ve iki elle yapılan eylemleri eş güdümlenmesinde rol alan tamamlayıcı motor bölgesinden oluşuyor.

Yazar: Biyolokum

Lokum gibi biyolok.

İnsan Belleği, bellek bölümleri ve daha fazlası

Var olduğuna inanamayacağınız Hibrit hayvan türleri

Var olduğuna inanamayacağınız Hibrit hayvan türleri