Takım Çalışması: Spermler de birlikte çalışabilir!

Çok eşli bireyler üzerinde oldukça çarpıcı bir çalışma gerçekleştirildi. Araştırmaya göre, aynı bireye ait spermler “voltran gibi” bir araya gelerek, bir “süper sperm” kümesini oluşturuyor. Bu sayede, rakip bireye ait spermlere karşı avantaj sağlanıyor.

Çalışmada görev alan Harvard Üniversitesi’nden evrimsel genetikçi Heidi Fisher, bu şekilde oluşan sperm kümelerinin, tekil hücrelerden çok daha hızlı hareket ettiğini belirtiyor.

Fisher konu hakkında şöyle konuşuyor, “Basit bir hücrenin böyle bir davranışı göstermesi oldukça ilginç. Spermlerin şu ana kadar, hızlı bir kuyruktan ve paketlenmiş bir DNA’dan ibaret olduğunu düşünüyorduk. Artık biliyoruz ki çok daha karmaşık örgütlenme davranışları gösterebiliyorlar.

Spermlerin bu şekilde örgütlenmesinin altında, güçlü bir “tanıma” sistemi yatıyor. Fisher’ın dediğine göre, mükemmel çalışan bu tanıma sistemi ile, sadece aynı bireyin spermleri küme oluşturabiliyor. Genetik olarak birbirine çok yakın farelerin spermleri bile bu şekilde karışmıyor.

Sperm Takım Çalışması:

Fisher ve çalışma arkadaşı Hopi Hoekstra, iki adet fare türü üzerinde çalıştı. Bunlardan “Oldfield fareleri” tek-eşli (monogami) bir hayat sürdürürken; “Beyaz ayaklı fareler” çok-eşli bir yaşam tarzına sahip.  Bu “beyaz ayaklı farelerin” dişilerinin sık aralıklarla birden çok erkek ile beraber olduğu biliniyor. Öyle ki, dişiler bir dakika içinde 3-4 erkek ile birlikte olabiliyor.

 

Araştırma takımı, her türe ait birkaç bireyden sperm örneklerini toplamış. Ve bu farklı sperm örneklerini farklı kombinasyonlarda birbiriyle karıştırmış. Örneğin bir deneyde, iki farklı türe ait spermleri karıştırırken; diğer bir deneyde aynı türe mensup farklı bireylerin spermleri karıştırılmış.

Farklı tür ve bireylere ait spermler farklı renkte boyanmış. Morötesi ışık altında biri yeşil ile parlarken diğeri kırmızı olarak parlaması sağlanmış. Bu şekilde spermleri birbirinden ayırmak mümkün olmuş.

Gerçekleştirilen tüm deneylerin sonucunda, “Beyaz ayaklı fareler”de aynı bireye ait spermlerin küme oluşturduğu ve bu kümelerin bireysel,tekil spermlerden daha hızlı hareket ettiği gözlemlenmiş. Bu tür farelerde, sadece aynı bireye ait spermler,n küme oluşturduğu görülmüş.

Benzer spermlerin birbirlerini bu şekilde nasıl tanıdığı açığa kavuşmasa da; bir teoriye göre, spermin baş kısımlarında üretilen özel bir protein “tanımlayıcı” olarak görev alarak, spermlerin birbirini tanımalarını sağlıyor.

Fisher’ın dikkat çekici bulgularından biri de, bu sperm beraberliğinin süresi hakkında. Deney sonuçlarına göre, kümeleşme en fazla iki saat sürüyor ve yumurtaya erişildiğinde kümeyi oluşturan spermler dağılıyor.

Öte yandan, tek-eşli bir hayat süren Oldfield farelerinin spermlerin bu tür bir sistem olduğu görülmemiş. Bu türe ait spermler her ne kadar küme oluştursa da, bu kümeyi oluşturan spermler rastgele bireylerden oluşmuş. Diğer bir deyişle, farklı bireylerin spermleri bir araya gelip kümeleşmiş.

Fisher, bu tür karmaşık davranışların evrimleşmesinde, sperm rekabetinin oldukça önemli bir role sahip olduğunu belirtiyor.

Çalışmanın Eksik Yanları da Var!

Sperm evrimi üzerine çalışan başka bir araştırmacı Rhonda Snook da (Sheffield Üniversitesi) Nature’da yayınlanan bu çalışmanın sonuçlarının “geniş çapta kabul göreceğini” belirtiyor. Ancak, çalışmada iki önemli eksiğin olduğunun altını çiziyor.

Bunlardan birincisi, spermlerin inceleme ortamı ile ilgili. Yapılan çalışmada spermler Petri plate denilen kaplarda birleştirildiği için, spermlerin doğal koşullarda nasıl davranacağını açıkça göstermiyor. Bu yüzden gerçek bir döl yatağında bulunan spermlerin davranışları, deneydekilerden farklı olabilir. Ne yazık ki, spermleri dişinin içinde izlemenin de bir yolu yok.

İkinci olarak, yapılan çalışma sadece bir adet monogamik tür ve bir adet çok-eşli birey üzerinde gerçekleştirildiği için önemli bir problem meydana geliyor. Çünkü bu kısıtlı denek sayısı, tüm memelileri kapsayacak bir genelleme için yetersiz. Bu bağlamda, benzer bir davranışın insanlarda da gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini görmek şimdilik zor.

Kaynak
Sperm Recognize “Brothers,” Team Up for Speed / National Geographic News

Biyorss

Paylaşıma Oy Ver

0 puan

Total votes: 0

Upvotes: 0

Upvotes percentage: 0.000000%

Downvotes: 0

Downvotes percentage: 0.000000%

Cenk Önsoy

Cenk Önsoy

Biyoloji okumadan, görmeden, yaşamadan öğrenilecek bir bilim dalı değildir.

1 Yorum

Yorum yap

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir