Canlılarda Fedakarlık

image008

Tıpkı insanlarda olduğu gibi diğer canlılar da fedakarlık yapabilir. En güzel örnek mirketlerdir. Mirketler 30 cm boylarında, koloni halinde yaşayan, etobur ve son derece sosyal hayvanlardır. 14 yıl kadar yaşarlar. Kolonileri yaklaşık 20 (bazen de 50) kadar hayvandan oluşur, aralarında iş bölümü yaparlar ve yuvalarının güvenliğini sağlamak için etrafı gözetleme, düşmanlarını kollama görevlerini sırayla paylaşırlar. Gözetmen mirket bir tehlike hissettiğinde (Örneğin bir kartal gördüğünde) çığlık atarak sürüyü uyarır. Ancak bunu yaparak yerini belli eder ve büyük bir riske girer.

Peki neden gözetmen mirket kendi hayatını sürüsü için tehlikeye attı? Biyolojik süreç bu davranışı neden destekledi? Burada işin içine matematik giriyor.

Mirket sürüsü birbirleriyle akraba mirketleri barındırır. Yani sürü demek pek doğru değildir daha çok ailedir. Şimdi diyelim elimizde bir gözetmen mirketimiz olsun ve sürüde gözetmenin 6 yeğeni ve mirket başına düşen doğum oranı 8 olsun.

Kurtarılan mirketin fedakar bireyle genetik benzerliği = A
Kurtarılan mirket sayısı = x
Mirket başına düşen yavru sayıcı = y
Ölüm riski = B

dersek formülümüz: y.B=x.y.A dır

y.B fedakarlık yapıldığında görülecek zararı (gözetmen ölürse ileride yavrulayamaz.)
x.y.B ise karı (devam ettirdiği nesil kendi genlerini de nesilden nesile aktaracaktır.) göstermektedir.

O halde y.B < x.y.A olduğu durumda fedakarlık davranışı gösterilecektir. Şimdi formülü anladığımıza göre gözetmenimiz bir kartalın sürüye doğru yaklaşıtığını gördü? Acaba onları uyaracak mı yoksa kendini mi kurtaracak? Ölüm riskine 0.9 yani %90 diyelim.

A = 0.25
B = 0.9
x = 6
y = 8 dedik

8×0.9 = 7.2 zarar
6x8x0.25 = 24 kar

Görüldüğü gibi gözetmen mirketin karı zararından oldukça fazla olduğundan sürüsünü uyarması kaçınılmazdır. Doğal seçilimin fedakarlığı neden desteklediği anlaşılabilir.

Artık bir yakınınızı boğulurken gördüğünüzde matematiğini iyi yaparsınız artık!

…Okuduğunuz için teşekkürler.

image008

Paylaşıma Oy Ver

0 puan

Total votes: 0

Upvotes: 0

Upvotes percentage: 0.000000%

Downvotes: 0

Downvotes percentage: 0.000000%

Cenk Önsoy

Cenk Önsoy

Biyoloji okumadan, görmeden, yaşamadan öğrenilecek bir bilim dalı değildir.

2 Yorum

Yorum yap

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir